W skrócie: Aby ograniczyć ryzyko zaniżonej wypłaty, trzeba prawidłowo ustalić sumę ubezpieczenia majątku firmy i regularnie ją aktualizować. Przy wartości odtworzeniowej powinna ona odpowiadać aktualnym kosztom odbudowy lub zakupu nowego mienia. Zbyt niska suma może skutkować proporcjonalnym obniżeniem odszkodowania, jeśli przewiduje to umowa. Skutki niedoubezpieczenia pomagają ograniczyć klauzula Leeway oraz klauzula prewencyjnej sumy ubezpieczenia.
Posiadanie polisy nie gwarantuje, że po szkodzie odbudujesz firmę. Duże znaczenie ma jedna liczba: suma ubezpieczenia. Jeśli jest za niska, ubezpieczyciel może wypłacić tylko część potrzebnej kwoty, nawet przy niewielkiej szkodzie.
Czym jest suma ubezpieczenia i dlaczego jest tak ważna?
Suma ubezpieczenia to określona w umowie górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela za dany składnik majątku, np. budynek czy maszynę. Jeśli szkoda będzie większa, ubezpieczyciel co do zasady nie wypłaci więcej niż wskazano w polisie.
Problem zaczyna się wtedy, gdy suma została ustalona kilka lat temu i nikt jej nie zaktualizował przy odnowieniu. W tym czasie wzrosły ceny materiałów budowlanych, maszyn i koszty pracy. Polisa została w przeszłości, a majątek jest wart więcej.
Jak ustalić sumę ubezpieczenia majątku firmy?
Zanim przejdziemy do omówienia konsekwencji niedoubezpieczenia, należy wyjaśnić, jakie mamy możliwości określenia sumy ubezpieczenia przy zawarciu polisy.
W zależności od warunków ubezpieczenia sumę możemy określić według:
wartości odtworzeniowej,
wartości księgowej brutto,
wartości rzeczywistej.
Wartość odtworzeniowa
Wartość odtworzeniowa oznacza koszt zakupu, odbudowy lub odtworzenia danego składnika majątku do stanu nowego, przy zachowaniu takich samych lub zbliżonych parametrów jak dotychczasowe mienie.
Przykładowo, jeśli maszyna produkcyjna została kupiona 10 lat temu za 500 tys. zł, ale dziś zakup nowego urządzenia o takich samych parametrach kosztowałby 900 tys. zł, to właśnie 900 tys. zł będzie wartością odtworzeniową.
Z punktu widzenia odbudowy majątku jest to korzystny sposób określenia sumy ubezpieczenia, ponieważ pozwala uwzględnić aktualne koszty zakupu nowego mienia lub odbudowy budynku.
Wartość księgowa brutto
Wartość księgowa brutto odpowiada wartości początkowej środka trwałego wpisanej do ewidencji księgowej, przed uwzględnieniem odpisów amortyzacyjnych.
W praktyce jest to najczęściej cena zakupu lub koszt wytworzenia środka trwałego z momentu jego wprowadzenia do ewidencji, z uwzględnieniem późniejszych zmian wartości początkowej.
Przykładowo, jeżeli firma kupiła maszynę w 2018 roku za 700 tys. zł, jej wartość księgowa brutto może nadal wynosić 700 tys. zł, mimo że obecnie zakup takiej maszyny kosztuje już 1,2 mln zł.
Ten sposób określenia wartości jest wygodny, ponieważ sumy ubezpieczenia odpowiadają temu, co jest wpisane w księgach rachunkowych. Niestety przy dynamicznych zmianach cen na przestrzeni lat tak ustalona suma może nie wystarczyć na odbudowę lub zakup mienia po dzisiejszych cenach.
Wartość rzeczywista
Wartość rzeczywista to wartość odtworzeniowa pomniejszona o zużycie techniczne.
Oznacza to, że przy ustalaniu wysokości odszkodowania uwzględnia się wiek, stan techniczny i stopień zużycia budynku, maszyny czy urządzenia.
Jest to niekorzystne rozwiązanie, jeśli po szkodzie firma potrzebuje środków na zakup nowego mienia lub odbudowę budynku do stanu nowego.
Niedoubezpieczenie a zasada proporcji – jak wpływa na wysokość odszkodowania?
Przyjrzyjmy się sytuacji, w której określamy sumę ubezpieczenia według wartości odtworzeniowej. Jak wspomnieliśmy wcześniej, pozwala ona uwzględnić obecne koszty zakupu nowego mienia. Jeśli jednak suma zostanie ustalona zbyt nisko, pojawia się ryzyko niedoubezpieczenia, a w konsekwencji zastosowania przez ubezpieczyciela zasady proporcji.
Z niedoubezpieczeniem mamy w tym przypadku do czynienia, gdy suma ubezpieczenia jest niższa od aktualnej wartości odtworzeniowej ubezpieczonego mienia.
Jeżeli przewidują to ogólne warunki ubezpieczenia (OWU) lub inne postanowienia umowy, ubezpieczyciel może pomniejszyć odszkodowanie w takim stosunku, w jakim suma ubezpieczenia pozostaje do wartości mienia.
Przykład konsekwencji zaniżonej sumy ubezpieczenia
W budynku powstaje szkoda na kwotę 300 000 zł. Suma ubezpieczenia wskazana na polisie wynosi 1 000 000 zł, według wartości odtworzeniowej.
Faktyczna wartość budynku, wyceniona na etapie likwidacji szkody w oparciu o aktualne koszty odbudowy, wynosi 2 500 000 zł.
Relacja sumy ubezpieczenia do wartości odtworzeniowej budynku wynosi:
1 000 000 zł / 2 500 000 zł = 0,4
Suma ubezpieczenia odpowiada zatem 40% faktycznej wartości odtworzeniowej.
Przy zastosowaniu zasady proporcji odszkodowanie wyniesie:
300 000 zł × 40% = 120 000 zł
Do pokrycia pełnej szkody zabraknie 180 000 zł.
Przykład pokazuje wpływ samej zasady proporcji, bez uwzględnienia innych potrąceń wynikających z umowy.
Jak przedsiębiorca może ograniczyć ryzyko niedoubezpieczenia?
W celu uniknięcia niedoubezpieczenia należy co roku przyjrzeć się sumom ubezpieczenia wskazanym na polisie. Regularna aktualizacja wartości majątku ograniczy ryzyko związane z zastosowaniem zasady proporcji. Przy każdym odnowieniu sprawdzimy za Ciebie, czy sumy ubezpieczenia odpowiadają dzisiejszym kosztom odbudowy.
Dodatkowo jako broker rekomendujemy zastosowanie dwóch klauzul ograniczających skutki niedoubezpieczenia.
Klauzula Leeway 130%
Dzięki zastosowaniu tej klauzuli wprowadzamy margines tolerancji dotyczący prawidłowego ustalenia wartości odtworzeniowej w danej kategorii mienia.
Przy wariancie Leeway 130% zasada proporcji nie jest stosowana, jeśli wartość mienia w dniu szkody nie przekracza 130% zadeklarowanej sumy ubezpieczenia, zgodnie z warunkami klauzuli.
Klauzula ta nie podwyższa jednak automatycznie sumy ubezpieczenia.
Klauzula prewencyjnej sumy ubezpieczenia
Jest to drugi z mechanizmów ograniczających ryzyko zaniżenia odszkodowania wskutek stosowania zasady proporcji.
Dodając tę klauzulę, wskazujemy dodatkową, zapasową sumę ubezpieczenia. Zgodnie z warunkami klauzuli może ona zostać uruchomiona i przypisana do tej kategorii mienia, w której stwierdzono niedoubezpieczenie.
Zastosowanie obu tych klauzul ogranicza finansowe skutki niedoubezpieczenia. Ich działanie zależy od zapisów przyjętych w umowie.
Suma ubezpieczenia a bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa
Prawidłowo określona suma ubezpieczenia ma kluczowe znaczenie dla skutecznej ochrony majątku firmy.
Warto pamiętać, że samo posiadanie polisy nie oznacza jeszcze, że odszkodowanie pozwoli na pełne usunięcie skutków szkody.
Szczególne znaczenie ma wybór odpowiedniej podstawy wyceny, regularna aktualizacja wartości mienia oraz sprawdzenie warunków stosowania zasady proporcji.
Dodatkowym zabezpieczeniem mogą być klauzule ograniczające skutki niedoubezpieczenia, w tym Leeway i prewencyjna suma ubezpieczenia.
Nie masz pewności, czy suma ubezpieczenia w Twojej polisie odpowiada aktualnej wartości majątku firmy?
W Q Broker przeanalizujemy Twoje ubezpieczenie majątkowe, zweryfikujemy wysokość sum ubezpieczenia i sprawdzimy, czy obecne warunki ochrony odpowiednio zabezpieczają przedsiębiorstwo.
Zamów bezpłatny audyt polisy majątkowej w Q Broker i sprawdź, czy Twoja firma jest właściwie ubezpieczona.
Najczęściej zadawane pytania o sumę ubezpieczenia
Czy suma ubezpieczenia jest równa wysokości odszkodowania?
Nie. Suma ubezpieczenia określa co do zasady maksymalną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela, natomiast wysokość odszkodowania zależy od rozmiaru szkody i warunków polisy. Przy niedoubezpieczeniu oraz skutecznie zastrzeżonej zasadzie proporcji wypłacona kwota może być dodatkowo pomniejszona.
Co się stanie, jeśli suma ubezpieczenia będzie za niska?
Zbyt niska suma ubezpieczenia może spowodować, że odszkodowanie nie wystarczy na odbudowę lub zakup zniszczonego mienia. Jeżeli umowa przewiduje zasadę proporcji, niedoubezpieczenie może również prowadzić do obniżenia wypłaty przy szkodzie częściowej.
Czy można zwiększyć sumę ubezpieczenia w trakcie trwania polisy?
Tak, w wielu przypadkach możliwe jest doubezpieczenie majątku poprzez zmianę warunków obowiązującej umowy. Wymaga to uzgodnienia z ubezpieczycielem, a zwiększenie sumy ubezpieczenia może wiązać się z dodatkową składką.
Czy wyższa suma ubezpieczenia zawsze oznacza wyższe odszkodowanie?
Nie. Samo zwiększenie sumy ubezpieczenia nie oznacza, że przedsiębiorca otrzyma wypłatę przewyższającą wartość szkody objętej ochroną. Właściwe ustalenie sumy pozwala jednak ograniczyć ryzyko niewystarczającego limitu odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Jak często aktualizować sumę ubezpieczenia majątku?
Warto weryfikować sumy ubezpieczenia co najmniej raz w roku, przed odnowieniem polisy. Dodatkowa aktualizacja może być potrzebna po istotnych inwestycjach, zakupie nowych maszyn lub znaczącym wzroście kosztów odtworzenia majątku.
